Światowy Dzień Lalkarstwa

Światowy Dzień Lalkarstwa zainicjowała Międzynarodowa Unia Lalkarska UNIMA, największa organizacja skupiająca lalkarzy.

- Tu jest życie, a to wokół, to jest teatr. Jedno z drugim nie ma nic wspólnego. Tak możemy powiedzieć, parafrazując Kaliksta Bałandaszka -…Bardzo przystojnego blondyna, „znawcę sztuk plastycznych”, postać – z dramatu Stanisława Ignacego Witkiewicza „Oni”, w rozmowie ze Spiką hrabiną Tremendosą -…Oczy blade, nabrzmiałe, cała twarz przepojona ukrytym cierpieniem…Teatr powstał z życia, i życie wypełnia teatr. Wzajemne parantele służą samodoskonaleniu. Teatr lalki istnieje od zawsze, bowiem u jego początku znajduje się przedmiot, rzecz, narzędzie – lalka. Ono to ułatwiło człowiekowi komunikację i przetrwanie. A potem z pewnością okazało się przydatne do pokazania warunków tego przetrwania.

            W teatrze lalek, obok lalki - aktor, jej animator, rozważa zakamarki rzeczywistości. Tuż przy lalce lub w pewnym od niej oddaleniu. Na przykład w teatrze marionetek. Ukryty za parawanem ten sam aktor tworzy iluzję świata. Za pomocą teatru poddaje badaniu jego przystępność. Zapewne równocześnie oswaja ten świat. Czyni go rozpoznawalnym, a przez to przyjaznym, niemal własnym.

            Liczne rodzaje i techniki teatru lalkowego tworzą i zachowują relacje lalki i aktora – animatora względem siebie. Relacja ma tu wymowne znaczenie artystyczne i poznawcze. Wskazuje odrębność pomiędzy przedstawionym i przedstawiającym, stąd wydaje się zaczerpnięty został efekt obcości. Może równie ważna wydaje się metaforyczność przedstawionej sytuacji, jakby wpisana w dokonany dystans między nią i światem, również aktorem. Wyznacza to wartość etyczną w relacji artysta – człowiek i figura – lalka.

            W teatrze lalki granica między sceną i życiem często się zaciera. Poetyckość, groteska, realne życie bywa językiem teatru umownej lalki – figury. I odwrotnie, figura wkracza w sytuację międzyludzką  wraz z tym, co sobą przedstawia. Teatr lalek nie ma problemu prawdy i nieprawdy, ponieważ lalka zawsze przedstawia to, czym jest – prawdą. Lalka ożywia wyobraźnię, reszta już pozostaje w zasobach i rękach artysty. Widać w tym sumienność i odpowiedzialność zarówno za nią, jak i za siebie. Każdy gest, każdy krok, każde słowo nabiera ciężaru prawdy. Jest lalka i pozostaje sztucznym tworem, co jej nie przeszkadza przedstawiać żywą istotę. Skoro tak, siłą rzeczy lalka stała  się ważnym uczestnikiem zdarzeń w świecie naszej wyobraźni. Od zarania figura – lalka gospodarzy w naszej wyobraźni. Jej obecność identyfikuje nasze przestrzenie dostępnej rzeczywistości. Wkroczyła lalka do teatru, zawłaszczyła w nim sporo jego miejsca. My otrzymaliśmy od niej dar, który pozwala nam tworzyć jej teatr, z lalką w roli głównej. Na granicy teatru i rytuału, przedstawiamy nasze ceremonie dla najmłodszej widowni i dla wszystkich, bowiem ten teatr nie zna granic dostępu do ludzi.

      Wiesław Hejno

---
Wiesław Hejno
- polski profesor, aktor, reżyser, scenarzysta, publicysta.

zdjęcie pochodzi ze spektaklu "Balbaryk i Złota Piosenka", fot. Piotr Nykowski

           


udostępnij

polecamy

newsletter




aktualności

Teatr jest najważniejszą rzeczą na świecie, gdyż tam pokazuje się ludziom,
jakimi mogliby być, jakimi pragnęliby być, choć nie mają na to odwagi, i jakimi są.